मदन राजवंशी “मनप्रीत”
नयाँ बर्ष लाग्नु अगाडि नै हामी स्कुले ठिटा ठिटीहरुलाइ पोष्टकार्ड किन्ने पैसा कसरी जोहो गर्ने भन्ने चिन्ताले सताउन थाल्थ्यो । लगभग चैतको पहिलो साता तिरै बजारका गिफ्ट, कस्मेटीक र फेन्सी पसलहरुमा नयाँ नयाँ पोष्टकार्डहरुले भरिभराउ भसकेका हुन्थे भने हामी पनि टिफीन खााने पैसाबाट एक एक रुपैया कटौति गरि पैसाको जोहो गर्न थाल्थ्यौ । अनि दस रुपैया सम्म भेला भए लगतै पसल तिर कुद्थ्यौ, पोष्टकार्ड किन्न । त्यस ताका नयाँ बर्षमा क्लासका साथीहरु लाइ पोष्टकार्डमा शुभकामना लेखेर पठाउने चलन थियो ।
त्यति खेरका जल्दा बल्दा फिल्म एक्टरहरुको फोटो भएको पोष्टकार्ड हाम्रो पहिलो छनौटमा पर्थे । त्यसो त हरियाली सिनेरीहरु भएको अनि राम्रो गुलाबको चित्र भएको पोष्टकार्ड पनि हाम्रो छनौटमा नपर्ने त हैन तर फुल र सिनेरी भएको पोष्टकार्डहरु किन्दा साथीहरुले जिस्काउने गिज्याउने भय रहन्थ्यो ।
त्यस बेला युवा युवतीहरु बीच प्रेम सम्बन्ध जोड्ने काममा पोष्टकार्डले ठुलो महत्व राख्दथ्यो । हामी भन्दा सिनियर क्लास (नौ र दस) का दाजु दिदीहरुले भने यस्ता फुल र सिनेरी भएका पोष्टकार्डहरु खुबै किन्थे । नयाँ बर्ष लाग्नु भन्दा एक हप्ता अधि देखि नै सिनियर क्लासका हरु बीच पोष्टकार्ड पठाउने होड चल्थ्यो ।
उनिहरुको लभ अफेयर शुरु गर्ने मौका नै यहि हुन्थ्यो । यस मामिलामा भने ति सिनियर बिद्यार्थीहरुले हामी सात आठका जुनियर हरुलाइ खुबै प्रयोग गर्थे । उनिहरुले लेखेका पोष्टकार्ड आ आफुले मन पराएको मान्छे सम्म पुर्याउन हामीलाइ हुलाकीका रुपमा प्रयोग गर्थे । यस वापत हामी टिफीन टाइममा चटपटे खान पाउथ्यौ । शुभ कामना लेखिएका पोष्टकार्ड राम्रो फुलबुट्टे कागजमा खाम बन्दि गरिएको हन्थ्यो भने बाहिर चिटिक्क परेको अक्षरमा पाउनेको नामपनि लेखिएको हुन्थ्यो । आ … यिनीहरुको कति हुलाकी बन्नु ? कोइकोइ बेला झर्को लागेर हामी ती खाम बन्दि पोष्टकार्ड खोलेर पढि दिन्थ्यौ । ति पोष्टकार्ड भित्र शुभ कामना केबल औपचारीकता पुरा गर्न मात्र लेखिएका हुन्थे , बाकि पुरै पोष्टकार्ड माा माया पिरतीका भावना प्रसस्तै कोरीएका हुन्थे । ति पोष्टकार्डहरुको अर्को बिशेषता केपनि हुन्थ्यो भने ति पोष्टकार्डहरुमा स साना चार लाइनका कबितात्मक सिर्जनाहरु लेखिएका हुन्थे ।
बसन्त ऋतु अन्त भइ
शिशिर ऋतु आउछ रे
मिलन भइ बिछोट हुदा
अबश्य याद आउछ रे
=====
रात रुन्छ एकान्तमा
सुर्यको दर्शन नपाइ ।
यो मन रुन्छ एकान्तमा
तिम्रो दर्शन नपाइ ।
=====
जिन्दगी यसै गरी हासेर बितोस,
मुटुमा गहिरो चोट भएपनि ।
सम्झनालाइ संगाली राख्नु
भाग्यले बिछोड भएपनि ।
=====
सपनाको झझल्को बिपनामा छाँया
जीवन टाँढा रहेपनि नजिक रहोस माया ।
ति कबिता, सायरीहरुमा माया पिरती, सम्झना बिर्सना अनि मिलन, बिछोडका मर्मस्पर्शी भावनाहरु ब्यक्त भएका हुन्थे । समाज प्रतिको बिद्रोह अनि बैशालु मनका प्रेमिल भावनाहरुले ओतप्रोत भएका हुन्थे । र जीबनको भोगाइ बेदना अनि एक अर्का प्रतिको समर्पण भावहरु कोरीएका हुन्थे ।
कति छोटो जिन्दगी यो
चैत बैशाखको हुरी जस्तो
कति छोटो हाम्रो मिलन
यो राती देखेको सपना जस्तो ।
=====
केलाई हेर मेरो भित्रि आत्मामा
तब पाउनेछौ ब्यथाको संसार ।
खोजि हेर मेरो भित्री हृदयमा
तब पाउनेछौ सच्चा प्यार
।=====
जुनेली रातमा
तस्बिर छ हातमा
लेख्दैछु यो पोष्टकार्ड
माया तिम्रै यादमा ।
=====
फुल भए फुली दिन्थे
काँडा भएर फुल्न सकिन ।
अरु भए भुलि दिन्थे
तिमी भएर भुल्न सकिन ।
=====
बगैंचा त केवल स्थान मात्र हो,
शोभा दिने त फुल नै हो ।
यो त केबल बहाना मात्र हो
सम्झने त हजुरको मुटु नै हो ।
कुनै कुनै यस्ता कबिता सायरीहरुमा आशाबादि भावहरु पनि ब्यक्त भएका हुन्थे ।
आशु बगेर सागर बनोस,
तिमी बिहानी बनेर हासी दिनु ।
शरीर मरेर माटो बनोस,
तिमी इतिहास बनेर बाँचि दिनु ।
=====
हारहरुको जुत्ता लगाउ जितहरुको टोपि
आशाहरुको माला लगाउ निराशालाइ छोपि ।
नेपाली सायरी मात्र होइन, कतिपय पोष्टकार्डहरुमा हिन्दी भाषका सायरीहरु पनि लेखिएका हुन्थे ।
चलती है गाडी तो उड्ती है धुल
हसतीहै आप तो खिलतीहै फुल.
बसेहो मेरे दिल मे सबारे,
छुप ना जाए कहि चान्द तारे
हसरते जिन्दगी के सहारे
जि रहे हम मुहब्बत के मारे ।
=====
बाग मे बहुत से फुल है
लेकिन गुलाब जैसा नहि
दुनिया मे बहुत सी लडकी है
लेकिन आप जैसा नहि ।
प्राय सबै पोष्टकार्ड हरुमा एकै खालका सायरीहरु दोहारी रहेका हुन्थे भने कतिपय अबस्थामा यस्ता कबिता सायरीहरु का रचनाकार पोष्टकार्ड पठाउने मान्छे स्वयम हुन्थे । यस्ता सायरीहरु बिल्कुल नयाँ हुनेगर्थे ।
पोष्टकार्डमा लेखिने सायरीहरुको रचना जसले गरेपनि उसलाइ रचनाकारको उपमा पाउने लोभ कहिले पनि हुदैनथ्यो । यस्ता कबिता सायरीहरुको रचना कसले गरे भन्ने कुराको कसैले चासो पनि लिदैनथे । तर यस्ता चार लाइनमा छोटो मिठो भावना ब्यक्त हुने यी कबिता सायरीहरु पोष्टकार्ड कै माध्यम बाट बर्षै सम्म् जिबित रहन्थे ।
गुलाबको फुल भएको पोष्टकार्ड हामी जुनियर क्लासका हरुले किन्न अाँट नगरे पनि तिनीहरुले पोष्टकार्डमा लेख्ने यस्ता कबिता सायरीहरुको सिको हामी पनि गर्दथ्यौ । कुनै पोष्टकार्डमा नयाँ सायरी देख्यो की हामी आफ्नो कपिमा त्यसलाइ सारीहाल्थ्यौ । कति सायरीहरुको अर्थ हामी बुझेर पोष्टकार्डमा लेख्थ्यौ भने कति सायरीहरुको अर्थ नै नबुझि लेखिदिन्थ्यौ जुन हास उठ्दा हुन्थे ।
गुलाबको बोटमा काडै काडा
मायालु तिमी जति टाँढा, म साला उति गतिछाड
——
काठमाण्डौको के दिउ
इलामको आइ
सुनसरीको डवल एस
प्रीय तिमीलाई
———–
चिया त पाकी सक्यो
चिनी हाल्न बाँकी छ ।
माया त बसि सक्यो
सिन्दुर हाल्न बाँकी छ ।
यस्ता सायरीहरु कसलाइ लेखेर पठाउदैछौ भन्ने कुराको समेत हामी मसिना केटाकेटीहरु लाइ मतलब हुदैनथ्यो । मतलब हुन्थ्यो त केबल आफु भन्दा सिनियरहरुले झै पोष्टकार्ड भरी भराउ पार्नसंग । अर्थ नै नबुझि यस्ता सायरीहरु कति आफ्नै क्लासका क्षात्राहरुलाइ पनि लेखेर पठाइएछ । अहिले यि सायरीहरुका अर्थ र ति स्कुले दिनहरु संझिदा आफैसंग लाज लागेर आउछ र एक्लै हास्न मन लाग्छ ।
Loading ...
